نصب تابلو «به شهر بهار نارنج خوش آمدید» در حالی طی بازه زمانی یک دهه گذشته با گسترش کاشت این درختان با عطر شکوفه بهاری و میوه خوشرنگ پاییزی بین برخی از شهرداریها و شهروندان مازندران مورد اختلاف بوده است که اکنون این میوه باقیمانده روی درختان معابر شهری به عنوان میزبان اصلی آفت مگس میوه مدیترانهای، تبدیل به چالشی برای باغهای تجاری استان شده است.
به گزارش خبرنگار ایرنا، برداشت نارنج و میوههای باقیمانده برای قطع زنجیره حیاتی آفت مگس میوه در حالی به عنوان مهمترین راهکار بیولوژیک مقابله با این آفت است که بسیاری از صاحبان باغها و متولیان درختان شهری و روستایی مازندران نسبت به این موضوع بیتوجهی میکنند.
کارشناسان حفظ نباتات تنها راه کنترل و پیشگیری علیه آفت مگس میوه مدیترانهای را مشارکت مردم مبنی بر «هیچ میوهای روی درختان باقی نماند» را عنوان میکنند، موضوعی که باغداران و همه باید به آن اهتمام کنند.
آنان تاکید میکنند که برداشت تمامی میوههای نارنج در فضای شهری، کنار خانهها و حاشیه باغها میتواند راهکاری برای جلوگیری و پیشگیری از آفت مگس میوه محسوب شود.
استان مازندران را پایتخت بهارنارنج کشور مینامند چون میلیونها اصله درخت نارنج در سطح خیابانهای این استان پهناور شامه هر صاحب ذوقی را از فرسنگها دورتر میدزد، تا جاییکه یکی از علایم و نشانهای نزدیکی به حوزه نوار شمالی کشور در این بخش عطر روحبخش این شکوفهها است.
درختان نارنج درختانی سرسبز در تمام فصول هستند که نیاز چندانی به مراقبت و آبیاری ندارند و در برابر سرما نیز از دیگر همنوعان خود تحمل بیشتری دارند. این درختان به طور معمول با تولد بهار شروع به زایش شکوفههایی در نوع خود بینظیر مینمایند که رایحه دلانگیز آنها وقتی با نم باران و آسمان گرفته شمال پیوند میخورد، شهرنشینان و مسافران را هرچه بیشتر شگفتزده میکند تا در میان انبوه تکلف شهری فراموش نکنند در دیار طبرستان قدم میزنند.
شکوفههای نارنج یا بهارنارنج تنها شکوفههای رایحهانگیز در میان انبوه انواع شکوفههای بهاری است، این شکوفهها کاربردهای فراوانی دارند و چیدن آنها از شاخههای درخت توسط بیشتر رهگذران، خود منظرهای تماشایی میآفریند تاجاییکه خلق این منظره عادت بهاره مازنیها شده و در پایان زمستان انتظار دو بهار را میکشند.
بررسیها نشان میدهد که هرآنچه را که مردم از مزیتهای عطر بهارنارنج و شکوفههای آن در معابر شهری برای تولید مربا و تولید عرق بهارنارنج بهره میبرند از میوه پاییزی و خوشرنگ آن که آب نارنج یکی از خاصیتهای مهم آن است، کمتر بهره میبرند.
ازآنجاییکه برای چیدن میوه نارنج در خیابانهای شهری نیاز به امکانات خاصی است و ازطرفی بیشتر شهروندان مازندران بهنوعی در روستاها و در خانهباغها آب نارنج خود را تامین میکنند، به همین دلیل باقیمانده میوههای روی درختان در معابر و خیابانهای شهری استان به وفور تا پایان سال حتی بیشتر مشاهده میشود. موضوعی که سبب نگرانی جدی کارشناسان حفظ نباتات جهاد کشاورزی استان نسبت به هجوم مگس میوه شده است.
اگرچه سازمان جهاد کشاورزی مازندران در این راستا با صدور اطلاعیهای خواستار مشارکت تمامی فرمانداریها، شهرداریها، دهیاریها، شوراهای اسلامی شهر و روستا، ادارات دولتی، به ویژه رسانه ملی و اصحاب رسانه در فضای مجازی و حقیقی شد، اما بررسیهای میدانی نشان میدهد همچنان در بسیاری از باغها، معابر شهری و روستایی، خانهباغها، ویلاها، شهرکهای ساحلی تاکنون نسبت به برداشت کامل میوههای مزبور اقدام نکردند.
شهرداری بابل به عنوان یکی از شهرهای بزرگ مازندران و مشهور به شهر بهارنارنج که طبق آمار بیشترین درخت نارنج را در سطح معابر شهری و روستایی دارد، در اقدامی به هنگام برداشت میوه درخت نارنج در خیابانهای این شهر را برای شهروندان آزاد کرد و جهاد کشاورزی این شهرستان هم پویش مبارزه با مگس مدیترانهای را به راه انداخت، اما طبق مشاهدات همچنان عمده نارنج روی درختان باقی مانده است.
وجود میوه نارنج رسیده در خیابانها و معابر شهری ساری مرکز مازندران نیز که همانند بابل با تابلو «به شهر بهار نارنج خوش آمدید» چشمگیر است، به نظر میرسد با گسترش کاشت درخت نارنج در خیابانهای شهرهای مازندران که عطر شکوفههای این میوه برای شهروندان و گردشگران بسیار خوشایند است، اما اکنون این میوه باقیمانده روی درختان، چالشی برای باغهای تجاری به خصوص مرکبات استان شده است.
آفت مگس میوه مدیترانهای در حالی این روزها به دغدغه مهم باغداری مازندران و متولیان این حوزه تبدیل شده که برخلاف چند دهه گذشته دیگر یک آفت گذرا محسوب نمیشود و تبدیل به آفتی خانهزاد برای تمام فصول شده است.
اظهارات کارشناسان جهاد کشاورزی مازندران نشان میدهد که اکنون که آفت مگس مدیترانهای تا حدود زیادی در باغداری تجاری مازندران کنترل شده، بیتوجهی در برداشت محصول درختان نارنج خیابانهای شهری و دیگر درختان مثمر محوطه ادارات دولتی و عمومی، این درختان را به میزبان درجه یک و حیاط خلوت این آفت تبدیل کرده است.
مازندران علاوه بر این که ۱۶۰ هزار هکتار باغ انواع میوه دارد که ۱۱۰ هزار هکتار آن از انواع مرکبات بویژه پرتقال است، به دلیل وجود درختان نارنج در شهرها به پایتخت بهار نارنج نیز شهره است، به طوری که گفته میشود دستکم حدود ۶ میلیون اصله درخت نارنج در سطح خیابانهای این استان پهناور بویژه در شهرهای ساری و بابل وجود دارد.
کارشناسان حفظ نبابتات مازندران معتقدند که منشاء خانهزادشدن آفت مگس میوه به گسترش باغداری مخلوط به خصوص در خانهباغهایی که در ۲ دهه اخیر در مازندران به وفور ایجاد شده است، یعنی کاشت انواع درخت ازجمله هلو، شلیل، انجیر و خرمالو با هدف خودمصرفی در باغهای یکهزار تا ۲ هزار متری سبب گسترش و هجوم آفت مگس مدیترانهای شده است.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی مازندران با هشدار نسبت به شیوع آفت مگس مدیترانهای، خواستار بسیج همگانی دستگاههای اجرایی برای مقابله با این آفت در ایام زمستانگذرانی و دوره داشت باغهای استان در فصل زراعی پیش رو شد.
بابک مومنی افزود: برداشت نارنج و میوههای باقیمانده برای قطع زنجیره حیاتی آفت مهمترین راهکار بیولوژیک مقابله با مگس مدیترانهای در این روزها است و نباید فرصت طلایی برای کنترل آفت را از دست داد.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی مازندران در این راستا خواستار مشارکت تمامی فرمانداریها، شهرداریها، دهیاریها، شوراهای اسلامی شهر و روستا، ادارات دولتی، به ویژه رسانه ملی و اصحاب رسانه در فضای مجازی و حقیقی شد.
مومنی با اشاره به مکاتبات متعدد انجام شده درخصوص برداشت میوههای باقیمانده روی درختان مرکبات، بهویژه نارنج، تصریح کرد: بازدیدهای میدانی اخیر کارکنان مرتبط جهاد کشاورزی استان در مدیریت حفظ نباتات ستاد و شهرستانها نشان میدهد که در بسیاری از باغها، معابر شهری و روستایی، خانهباغها، ویلاها، شهرکهای ساحلی و… تاکنون نسبت به برداشت کامل میوههای مزبور اقدام نشده است.
وی با تأکید بر تجربیات سالهای گذشته در مواجهه با این آفت و شرایط مساعد آب و هوایی زمستان، افزود: این میوهها بهعنوان پل ارتباطی و میزبان برای کانونهای جدید آلودگی در باغهای استان عمل کرده و این مسئله موجب تداوم و ازدیاد نسل، گسترش آلودگی و درنتیجه تولید خسارت در میوههای ابتدای فصل سال آتی خواهد شد.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی مازندران در ادامه گفت: به منظور کاهش جمعیت زمستانگذران آفت مگس میوه مدیترانهای و مدیریت مطلوب آفت در سال بعد، ضروری است اطلاعرسانی به باغداران و همه ذینفعان جهت انجام مبارزه زراعی در فصل سرما از اواسط بهمن لغایت اواخر اسفند با پابیل کردن سایهانداز درختان، رعایت بهداشت کف باغ، جمعآوری هرگونه میوه ریخته شده پای درختان و دفن آن در عمق ۵۰ سانتیمتری به منظور از بین بردن شفیرههای موجود در خاک صورت پذیرد.
مومنی خاطرنشان کرد: گروههای پایش و پیشآگاهی درختان میوه مراکز جهاد کشاورزی در سطح استان، آماده ارائه کمکهای مشاورهای فنی و همراهی متقاضیان در برداشت میوههای باقیمانده روی درختان هستند.
استان مازندران ۲۲ شهر بزرگ و حدود ۳۵ شهر کوچک زیر ۲۵ هزار نفر دارد و کاشت درخت نارنج به علت داشتن برگ ضخیم و همیشه سبز بودن مورد توجه شهرداران قرار میگیرد.
مگس میوه مدیترانهای از آفات مخرب جهانی است که نسبت به سایر گونههای مگس میوه دارای دامنه میزبانی وسیعی است و میتواند بیشترین خسارت را به بار بیاورد. هلو، خرمالو، انجیر، سیب زرد، آلو و گلابی و مرکبات از جمله میزبانهای این آفت هستند.
حشره مگس میوه به طور معمول تا ۲ ماه زنده میماند، اما اگر شرایط مساعد باشد تا ۶ ماه هم امکان زنده بودن آنها وجود دارد. وجود میزبان از جمله میوه رسیده در سر درخت یا پوسیده در پای درخت و سرمای هوا بهترین شرایط مساعد برای فعال باقی ماندن آفت مگس میوه است.
برداشت سریع و کامل تمامی میوههای مرکبات باقیمانده سال قبل و میوههای رسیده سال جاری مانند هلو، شلیل، آلوچه، ازگیل ژاپنی، گلابی و سیب برای فرار از خسارت و پیشگیری از افزایش جمعیت آفت و رعایت بهداشت عمومی باغ شامل جمعآوری و دفن هرگونه میوه ریخته شده پای درختان در عمق ۵۰ سانتیمتری خاک ضروری است.
نصب تلههای جلبکننده حاوی مایع سراتراپ، فرمون و سراتینکس برای شکار انبوه، طعمهپاشی باغات آلوده با استفاده از پروتئین هیدرولیزات و حشرهکش مالاتیون براساس دستورالعمل، ۲۰ تا ۲۵ روز قبل از رسیدن میوه، رعایت مسائل قرنطینهای شامل عدم جابجایی و نقل و انتقال میوههای آلوده از باغ آلوده به دیگر نقاط استان و کشور از نکات قابل توجه برای مقابله و جلوگیری از گسترش این آفات است.
طبق آمارهای رسمی، مجموع باغ های مرکبات مازندران ۱۱۲ هزار هکتار است که از این میزان ۱۱۰ هزار هکتار ارقام بارده هستند. همچنین از مجموع باغات مرکبات مازندران ۸۰ هزار هکتار زیر کشت ارقام مختلف پرتقال، ۳۰ هزار هکتار ارقام مختلف نارنگی و بقیه زیر کشت محصولاتی از جمله نارنج و لیمو قرار دارند.
همچنین باغهای کیوی مازندران که بالغ بر هفت هزار هکتار می شود در غرب این استان متمرکز است. برداشت محصول این باغها هم در شرایط طبیعی به حدود ۱۸۰ هزار تن تا ۲۲۰ هزارتن میرسد و بیش از ۷۰ درصد این محصول هم ارزش صادراتی دارد.
