رئیس بخش فیزیولوژی مولکولی پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی گفت: تمام تستهای ایمنی زیستی پنبه و برنج تراریخته در حال طی شدن و آماده ورود به بازار بعد از دریافت مجوز است.
به گزارش خبرنگار مهر، بابک ناخدا، عضو هیات مدیره انجمن ایمنی زیستی در حاشیه دومین کنگره بینالمللی و چهاردهمین کنگره ملی ژنتیک ایران که هم اکنون در دانشگاه شهید بهشتی در حال برگزاری است در جمع خبرنگاران در خصوص وضعیت کشت گیاهان تراریخته در سال ۲۰۱۵ گفت: طبق آخرین آمار، بیش از ۱۷۹ میلیون هکتار در ۲۸ کشور دنیا به کشت محصولات تراریخته اختصاص یافته است.
آمریکا در رأس کشت محصولات تراریخته
وی با بیان اینکه عمده این محصولات که در ۲۸ کشور توسعهیافته و صنعتی کشت میشود، سویا، کلزا، ذرت و پنبه هستند، اظهار داشت: در راس این کشورها، آمریکا قرار دارد.
ناخدا با تاکید بر اینکه امسال برای چندمین سال پیاپی است که کشورهای درحالتوسعه از نظر سطح زیر کشت گوی سبقت را از کشورهای توسعهیافته ربودهاند، عنوان کرد: به دلیل اینکه محصولات تراریخته نسبت به کشتهای معمولی ارزش افزوده بالایی دارند و باعث افزایش درآمد زارعین و کاهش هزینههای آنان شده، به همین دلیل کشت این محصولات با استقبال روبرو شده است.
وی ادامه داد: همچنین به خاطر اینکه محصولات تراریخته باقیمانده سموم ندارند و برای سلامتی انسان مفید هستند، کشاورزان در کشورهای درحالتوسعه هم رغبت بیشتری برای کشت این محصولات از خود نشان میدهند؛ این در صورتی است که کشاورزان خیلی محافظهکارند.
۱۸میلیون کشاورز محصولات تراریخته میکارند
به گفته ناخدا، طبق آمار، بیش از ۱۸ میلیون کشاورز در این ۲۸ کشور مشغول کشت و کار گیاهان تراریخته هستند.
رئیس بخش فیزیولوژی مولکولی پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی با اشاره به وضعیت و درصد سطح زیر کشت محصولات تراریخته نسبت به محصولات نرمال گفت: ۸۳ درصد سویا، ۲۵ درصد کلزا، ۵۰ درصد پنبه، ۲۵ درصد ذرت محصولات تراریختهای هستند که توسط کشاورزان در ۲۸ کشور دنیا کشت میشوند.
وی عنوان کرد: از سال ۱۹۹۶ تا کنون که قریب به ۲۰ سال است از کشت تجاری این محصولات با رشد بیش از ۱۰۰ برابر میگذرد؛ در واقع کشت محصولات تراریخته از ۱.۷ دهم میلیون هکتار به ۱۸۰ میلیون هکتار در این مدت کشت افزایش یافته است.
وی بیان کرد: همین موضوع باعث شده که این فناوری به سریعترین و مقبولترین فناوری در کشاورزی تبدیل شود و از سوی دیگر کشاورزان علاقه زیادی به این نوع کشت دارند.
ناخدا اظهار کرد: وقتی در کشورهای توسعهیافته و کشورهای درحالتوسعه ۸۳ درصد به کشت سویا اختصاص دارد نشان از اهمیت کشاورزان به این قضیه است.
عضو هیات مدیره انجمن علوم زراعت و اصلاح نباتات ایران با اشاره به فواید محصولات تراریخته اظهار داشت: کاهش مصرف ۲۵ درصدی سموم و افزایش ۳۷ درصدی درآمد کشاورزان از مزایای محصولات تراریخته به شمار میروند؛ همچنین محصولات تراریخته اثرات مفیدی برای حفظ محیط زیست از جمله کاهش گازهای گلخانهای دارد.
ناخدا با بیان اینکه طبق آمار، با کشت محصولات تراریخته ۷ میلیارد لیتر در سوخت صرفهجویی شده است، اظهار داشت: با کشت این محصولات میزان سوخت تراکتوری که برای سمپاشی و از بین بردن علفهای هرز است، کاهش مییابد.
وی افزود: اینها نشان میدهد که محصولات تراریخته علاوه بر مزیتهایی که دارد خیلی زیاد به حفظ محیط زیست کمک میکند اما بسیاری از مخالفین این موضوع را حربهای علیه آن میدانند.
ناخدا اظهار داشت: کشت محصولات تراریخته باعث سلامت انسان میشود و باقیمانده سموم را ندارد؛ برای کشت محصولات معمولی از سموم استفاده میشود که این سموم آفت یا علفکش به آبهای زیرزمینی و آبهای سطحی وارد میشوند و ماهیها را از بین میبرند؛ همچنین دوباره از طریق بافت تجمع، به بافت انسان برمیگردند.
وی افزود: اینها اثرات سوء مستقیم هستند اما سمپاشی که عملیات سمپاشی را انجام می دهد و در آینده با مشکلاتی روبرو می شود دچار اثرات سوء غیرمستقیم میشود.
آینده کشت محصولات تراریخته در دنیا
رئیس بخش فیزیولوژی مولکولی پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی با اشاره به دیدگاه آینده در خصوص محصولات تراریخت و با تاکید بر آیندهنگری مقاله نیچر اظهار داشت: در این مقاله، چشماندازه آینده محصولات تراریخته از سال ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۰ پیشبینی شده است.
وی گفت: در این مقاله آمده است که آینده به سمت افزایش کیفیت محصولات پیش میرود تا در نهایت به سلامت انسان منجر شود؛ امنیت غذایی فقط تامین غذا از نظر کمی نیست بلکه از نظر کیفی هم مهم است، بنابراین از نظر سلامت فعالیتهایی که باعث افزایش مقدار روی و آهن در محصولات غذایی میشود مهم است.
ناخدا با اشاره به پروژههای کشورهای دنیا در زمینه محصولات تراریخته گفت: در پروژههای مانند هابس پلاس روی گندم و برنج که در مرکز تحقیقات بینالمللی برنج واقع در فیلیپین انجام میگیرد این موضوع مورد اهمیت واقع شده است. همچنین ۲ پروژه ارزن در سوربون هند در حال انجام است.
وی افزود: محصولات تراریخته، قوت لایموت فقیران هستند و به افزایش سلامت مادر و کودک کمک میکند زیرا بانوان اکثرا دچار فقر آهن و روی هستند.
لوبیا، سیبزمینی و یونجه تراریخته
به گفته وی، اکنون لوبیای مقاوم به ویروس در برزیل و آمریکای لاتین مورد توجه قرار گرفته است؛ همچنین سیبزمینی و یونجه که در آمریکا مقاوم به علف هرز، آفت و خوابیدگی بوده و از نظر کیفیت غذایی خوشخوراک است، تولید شده و آماده ورد به بازار است.
به گفته ناخدا، به دلیل اینکه کشت این گیاهان، در مصرف آب صرفهجویی داشته و باعث افزایش بهرهوری آب میشد ذرت متحمل به خشکی به تولید رسیده است.
وی با اشاره به وضعیت ایران در زمینه کشت محصولات تراریخته گفت: متاسفانه ایران در آمار جهانی از سال ۲۰۰۴ از نقشه گیاهان تراریخته حذف شده است.
وی گفت: در سال ۱۳۸۴ یا ۲۰۰۵ میلادی اولین کشوری بودیم که برنج تراریخته را به صورت رسمی وارد بازار کردیم و حتی برداشت آن توسط معاون وقت رئیسجمهور صورت گرفت ولی بعد از تغییر دولت و تغییر دیدگاهها، این رشته تحقیقاتی به محاق رفت و تمام برنجهایی که داشتند به انبار رفتند و درب انبارها هم قل و زنجیر شد؛ حدود ۱۰۲ تن از این برنجها در انبار از بین رفت.
وی افزود: اما محققان شروع به ادامه کار کردند و از طریق اصلاح نباتات کلاسیک و طلاقیهای برگشتی توانستند بعد از تغییر سیاست های دولت که اجازه داد شرایط برای رها سازی این محصولات محیا شود، اقداماتی انجام دهند.
وی تاکید کرد: هنوز سطح زیر کشت محصولات تراریخته به صورت رسمی در ایران صفر است ولی در زمینه تحقیقات خوب پیش رفتهایم و اکنون برنج و پنبه جزء گیاهان زارعی اماده ورود به بازار هستند.
وی افزود: تمام تستهای ایمنی زیستی این دو محصول در حال طی شدن است و امیدواریم که بعد از صدور مجوز آماده رهاسازی به بازار شوند.
