شبپره خـوشهخوار انگور Lobesia botrana مهمترین آفت تاکسـتانهـا در تمامی تاکسـتانها در اروپا و همچنین کشورهای مجاور دریای مدیترانه، شـمال آفریقا و آسـیای صـغیر است. این حشـره آفت کلیدی بسـیاری از تاکسـتانهای ایران (آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، قزوین، چهارمحال و بختیاری، خراسان رضوی، خراسان شـمالی، زنجان، سمنان، فارس، کردستان، کهگیلویه و بویراحمد، لرستان، مرکزی و همدان) نیز محسوب میشود.
شبپره خوشهخوار انگور عموما ترجیـح میزبانی دارد و میزبان اصـلی آن انگور است و میتواند در مناطق مختلف، سه تا چهار نسل در سال ایجاد کند. خسارت مستقیم آفت ازطریق تغذیه لاروهای حشره از غنچهها، خوشههای گل، حبههای نارس و رسیده انگور بوده و منجر به افت کمی محصول میشود. خسارت غیرمسـتقیم آفت ازطریق مساعد شدن شـرایط حبههای صدمهدیده به پوسیدگی توسط قارچ Botrytis cinerea و همچنین تغـذیه و فاسـد شـدن حبههای انگور درنتیجه خسارت برخی حشـرات نظیر زنبور زرد و مگسها ایجاد میشود.
ازآنجاییکه انگور از جمله محصولاتی است که علیرغم مصارف تازهخوری و صادرات بهصورت خشـکبار، به دلیل سمپاشیهای بیرویه علیه آفات و بیماریها توسط برخی از کشاورزان، باقیمانـده سـموم در آن مسالهساز میباشد. لذا کاهش تعداد دفعات سمپاشـی با تعیین زمان دقیق سمپاشـی و اسـتفاده از روشهای دیگر کنترل در قالب برنامههای مدیریت تلفیقی ضـروری است. برای نیل به این منظور، تصـمیمگیری بر پایه پیشآگاهی آفت شامل تعیین آستانه زیان اقتصادی و پیشبینی زمان و مکان ظهور آفت لازم میباشد.
یکی از مهمترین مباحث اکولوژی، تاثیر افزایش و کاهش دما بر رشـد و نمو جانوران خونسـرد و گیاهان است که به صورت مـدلهای فنولوژیـک و براسـاس زمان فیزیولوژیک (روزدرجه) کاربرد دارنـد. روش روزدرجه در مقایسه با دیگر روشها، کارایی زیادی در تصـمیمگیری مدیریتی این آفت دارد و در بسیاری از کشور استفاده میشود. در این روش، اطلاعات هواشناسی هر منطقه به همراه نتایج حاصل از تلههای فرمونی و اطلاعات زیستی حشـره، مبنای محاسـبه تعـداد روزدرجات قرار گرفته و از این روش، میتوان زمان ظهور مراحل مختلف زیستی حشـره را محاسـبه کرد. همچنین بـا توجه به اثرات متقابل گیاه میزبان و فنولوژی آفت خوشهخوار انگور، مطالعه روابط تکاملی آفت با گیاه میزبان در تصمیمگیریهای مدیریتی از اهمیت زیادی برخوردار است.
مسعود لطیفیـان معاون کنترل آفات سازمان حفظ نباتات کشور گفت: بر این اسـاس بـا هـدف تعیین زمـان دقیق کنترل، سازمـان حفظ نباتات کشور بر آن شـد تا با اجرای پروژههای اعتبارسـنجی مـدل پیشآگاهی کرم خوشهخوار انگور در ۱۶ اسـتان کشور و در ۲۴ ایسـتگاه پیشآگاهی، مدل پیشآگاهی موجود در کشور را در اقلیمهای مختلف اعتبارسـنجی کند تا در آینده بتوان مدلهای موجود را به سایر مناطق کشور نیز تعمیم داد. چراکه تعیین دقیق زمان کنترل در مصرف بهینه سموم و حفظ محیط زیست از اهمیت خاصی برخوردار میباشد. همچنین این امر میتواند در سیاستگذاریها و برنامهریزی توسط مسئولین و مدیران اجرایی در سطح کلان کشور بسیار کارساز و راهگشا خواهد بود.
