وبینار آموزشی «روشهای کنترل نماتد در مزارع لوبیا و چغندرقند» با تدریس فرهاد سعیدی نایینی و راضیه قائمی اعضای هیات علمی بخش تحقیقات نماتدشناسی موسسه تحقیقات گیاه پزشکی کشور در سطح ملی برگزار شد.
به گزارش روابط عمومی موسسه تحقیقات گیاه پزشکی کشور، با توجه به اهمیت خسارت نماتدها در مزارع لوبیا و چغندرقند، اعضای هیات علمی موسسه تحقیقات گیاه پزشکی کشور به معرفی نماتدهای مولد گره ریشه و زخم ریشه در لوبیا و نماتدهای سیستی چغندرقند، مولد گره ریشه و نماتد ساقه و پیاز به عنوان مهمترین گونههای خسارتزا در چغندرقندو روشهای کنترل آنها آن پرداختند.
سعیدی نایینی رییس بخش تحقیقات نماتدشناسی با توجه به اهمیت و گسترش نماتدهای انگل گیاهی در مزارع لوبیای کشور، ضمن شرح وضعیت کشت انواع لوبیا در مزارع کشور، به معرفی نماتدهای انگل گیاهی به ویژه نماتد مولد گره ریشه و نماتد زخم ریشه و علایم آنها در اندامهای هوایی و زیرزمینی گیاه لوبیا چیتی پرداخت.
وی چرخه زندگی نماتد مولد گره ریشه، نکات کلیدی در مدیریت جمعیت و خسارت آن بسته به شرایط خاص محیطی، گیاه و عامل بیمارگر را تشریح و روشهای کنترل آن با توجه به نتایج پایلوتهای انجام شده در سطح کشور را ارائه کرد و گفت: تاکنون هیچگونه نماتدکش شیمیایی یا غیرشیمیایی علیه نماتدهای انگل گیاهی در مزارع لوبیای کشور ثبت نشده است. لذا پیشگیری و جلوگیری از توسعه آلودگی مزارع لوبیا به نماتدهای انگل گیاهی، با استفاده از آفتابدهی خاک و مصرف نماتدکش شیمیایی متام سدیم (واپام) در مزارعی با سطوح آلودگی لکهای توصیه میشود.
راضیه قائمی در خصوص نماتدهای خسارتزای چغندرقند گفت: چغندرقند از مهمترین گیاهان صنعتی است که در اقلیمهای معتدل و نیمهگرمسیری کشت میشود. بعد از نیشکر دومین منبع اصلی تولید ساکارز است و سالانه حدود یک سوم شکر مصرفی جهان را تأمین میکند. علاوهبر این، به عنوان منبعی مناسب برای تولید اتانول زیستی و تغذیه دام محسوب میشود. در کشور ما با توجه به شرایط آب و هوایی، کشت نیشکر فقط در استان خوزستان امکانپذیر است در حالیکه چغندرقند تقریباً در تمام مناطق ایران قابل کشت میباشد و در حال حاضر نیز در مزارع بیش از ۲۰ استان کشت میشود و بخش زیادی از شکر مورد نیاز کشور از این محصول تأمین میشود.
وی افزود: بر اساس آخرین اطلاعات، ۷۸ گونه نماتد متعلق به ۲۶ جنس از مزارع چغندرقند در دنیا گزارش شده است و کاهش عملکرد این محصول در اثر آلودگی به نماتدهای انگل گیاهی بین ۱۰ تا ۱۰۰ درصد برآورد شده است. نماتد سیستی چغندرقند، نماتدهای مولد گره ریشه و نماتد ساقه و پیاز از مهمترین گونههای خسارتزا در چغندرقند میباشند که به دو صورت مستقیم (کاهش عملکرد و کیفیت محصول) و غیرمستقیم (ایجاد زمینه نفوذ سایر عوامل بیماریزا) باعث ایجاد خسارت میشوند.
عضو هیات علمی بخش تحقیقات نماتدشناسی در خصوص مدیریت این عوامل خسارتزا تصریح کرد: عدم تشخیص به موقع آلودگی به دلیل اطلاعات اندک بسیاری از کشاورزان در مورد نماتدهای انگل گیاهی، دامنه میزبانی وسیع در بین گیاهان زراعی و علفهای هرز، پایداری طولانی مدت نماتدها در خاک به ویژه سیست نماتد سیستی چغندرقند و لارو سن چهار نماتد ساقه و پیاز، و عدم دسترسی به نماتدکشهای تجاری مؤثر از چالشهای اصلی مدیریت این نماتدها به شمار میروند. از اینرو، بهکارگیری یک برنامه مدیریت تلفیقی شامل پایش منظم مزارع چغندرقند؛ بررسی خاک مزارع قبل از کشت بذر و اجتناب از کشت چغندرقند در صورت وجود جمعیت بالای نماتد در خاک؛ استفاده از ارقام متحمل چغندرقند؛ رعایت تناوب زراعی مناسب (۷-۳ سال) با گیاهان غیرمیزبان مانند غلات، ارقام مقاوم گیاهان تله (مانند خردل و تربچه روغنی) و یک دوره آیش؛ کنترل علفهای هرز؛ عدم استفاده از خاک برگشتی از کارخانههای قند؛ شستشوی ماشینآلات و ادوات کشاورزی؛ عدم استفاده از آب آبیاری آلوده مانند فاضلاب کارخانههای قند و حذف بقایای گیاهی پس از برداشت محصول، در مزارع چغندرقند توصیه میشود.
